Şafak Söktü Yine Sunam Uyanmaz'ın Gerçek Hikayesi
Bu türkü yıllardır bir aşk hikayesiyle birlikte anlatılır. Suna adında bir kadın, onu çok seven kocası, bir hamam günü ve sonu ölümle biten bir kıskançlık. Künyeye bakınca anlatılan hikaye ile kayıtlarda yazan birbirini tutmuyor. Aşağıda hem anlatılan hikaye var, hem de belgelerin ne dediği.
Şafak Söktü Yine Sunam Uyanmaz’ın hikayesi nedir?
Yaygın anlatıya göre türkü, Suna adlı bir kadının ardından yakılmıştır. Eşini çok seven bir adam, sevgisini açıkça söylemenin ayıplandığı bir dönemde yaşar. Kadınların hamam toplantılarından birinde Suna’nın kimsenin bilmediği bir beni görülür, dedikodu ve kıskançlık böyle başlar. Anlatının sonunda Suna ölür, geriye “Uyan sunam uyan derin uykudan” diye seslenen bir ağıt kalır. Buradaki “derin uyku”, çoğu okumada ölümün örtük adıdır.
Bu hikaye gerçek mi?
Bu aşk hikayesinin belgelenmiş bir kaynağı yoktur ve aktaranlar arasında tartışmalıdır. Türküyü aktaran kimi kişiler, hikayenin Malatyalı Fahri Kayhan ile ilişkilendirilmesini düpedüz uydurma sayar ve türkünün Erzurumlu kemani Haydar Telhüner’e ait olduğunu söyler. Türkü hikayeleri çoğu zaman türküden sonra, türküyü açıklamak için doğar. Aynı türküye farklı yörelerde farklı hikayelerin bağlanmasının sebebi de budur. Bir türkünün neden birden çok hikayesi ve künyesi olabileceğini varyant ve künye rehberinde anlattık.
Türkü kime ait, yöresi neresi?
Türkü, TRT Türk Halk Müziği repertuvarına 3163 numarayla kayıtlıdır. Derleyen ve notaya alan Ali Canlı’dır. Kaynak kişi konusunda kayıtlar kendi içinde çelişir. Bir kısmı yöreyi Erzurum, kaynak kişiyi Haydar Telhüner olarak verir. Bir kısmı yöreyi Orta Anadolu, kaynak kişiyi Halil Sarıoğlu olarak yazar. Türkü, erken dönemde Suzan Yakar tarafından taş plağa okunmuştur. Bir repertuvar numarasından künyeye nasıl ulaşıldığını TRT repertuvar numarası nasıl bulunur yazısında adım adım gösterdik.
Sözleri ne anlatıyor?
Sözler, derin bir uykuya, belki ölüme dalmış sevgiliye seslenen bir aşığın ağıdıdır. Aşık gurbettedir, sesini duyuramaz, “uyan” diye yakarır. “Bunca diyar gezdim gözlerin için” dizesinde aramanın ve özlemin yükü vardır. Türkünün tamamı ve resmi künyesi için TRT repertuvar kaydı esas alınmalıdır.
Kaynak notu
Yaygın aşk hikayesi, türkü hikayesi aktaran sitelerde dolaşır, akademik bir derleme kaydına dayanmaz. Belgeli olan, türkünün TRT’deki künyesidir, o da kaynak kişi konusunda çelişkilidir. Bu sayfada anlatılanı rivayet, kayıtta yazanı belge olarak ayırdık. Doğrulanmış künye için TRT THM repertuvarı ve Erzurum derleme kaynakları esas alınmalıdır.
İlgili sayfalar: