Odam Kireç Tutmuyor'un Hikayesi ve Anlamı
Bu türkü için herkesin merak ettiği bir hikaye aranır, ama belgeli bir olay öyküsü yoktur. Olan şey, çelişkili derleme kayıtları ve aynı türküye sahip çıkan birden çok yöredir. Aşağıda anlatılanı ve kayıtlarda yazanı ayırdık.
Odam Kireç Tutmuyor’un hikayesi nedir?
Türkünün belgelenmiş bir olay hikayesi yoktur. Aktarılan öykü, sevdiğine kavuşamayan, sevdiği başkasıyla evlenen bir gencin acısını anlatan genel bir kavuşamama hikayesidir. Bu okuma, türkünün “ben sevdim eller aldı” dizesinden çıkar. Türkü hikayesi aktaran kaynakların bir kısmı, bu türkü hakkında kayda değer bir öykü bulunamadığını açıkça söyler.
Bu hikaye gerçek mi?
Anlatılan öykünün belgeli bir kaynağı yoktur, türkünün sözlerinden sonradan türetilmiş bir okumadır. Türkü hikayeleri çoğu zaman türküden sonra, onu açıklamak için doğar. Aynı türküye farklı yörelerde farklı sözlerin ve farklı anlamların bağlanmasının sebebi de budur. Bir türkünün neden birden çok varyantı ve künyesi olabileceğini varyant ve künye rehberinde anlattık.
Türkü kime ait, yöresi neresi?
Türkü anonimdir, kayıtlar yöre konusunda çelişir. En sağlam belge Eskişehir kaydıdır. Türkü, 26 Temmuz 1968’de Muammer Uludemir tarafından Satı Yeşil’den derlenmiş, TRT repertuvarına 962 numarayla girmiş ve Milli Folklor Enstitüsü’nün 1970 tarihli Eskişehir Bölgesi derlemesinde yayımlanmıştır. Bir başka kayıt türküyü Manisa Gördes yöresine, kaynak kişi Niyazi Emre ve derleyen Ahmet Günday’a bağlar. Ayrıca türkünün Van kökenli olduğunu öne süren bir derleme iddiası da vardır. Bir repertuvar numarasından künyeye nasıl ulaşıldığını TRT repertuvar numarası nasıl bulunur yazısında gösterdik.
Sözleri ne anlatıyor?
Sözler, kavuşamamış bir aşkın ardından söylenen bir özlem ve sitemdir. “Odam kireç tutmuyor” dizesi, badanası tutmayan bir odanın somut görüntüsünü gönlün huzursuzluğuna bağlar. “Ben sevdim eller aldı” dizesinde ise kaybın ve haksızlığın yası vardır. Türkünün yöreye göre değişen dörtlükleri ve resmi künyesi için TRT repertuvar kaydı esas alınmalıdır.
Kaynak notu
Anlatılan kavuşamama öyküsü, türkü hikayesi aktaran sitelerde dolaşır, belgeli bir olaya dayanmaz. Belgeli olan, türkünün derleme künyesidir, o da yöre ve kaynak kişi bakımından çelişkilidir. Bu sayfada anlatılanı rivayet, kayıtta yazanı belge olarak ayırdık. Doğrulanmış künye için Muammer Uludemir’in Eskişehir Bölgesi derlemesi ve TRT THM repertuvarı esas alınmalıdır.
İlgili sayfalar: