Mihriban Kime Ait? Gerçek Hikayesi

Milyonların dilinde, düğünlerde, türkü barlarda… Mihriban, Türkçenin en çok söylenen türkülerinden biri. Ama “bu türkü kime ait?” sorusuna gelince çoğu dinleyici tahmin yürütür. Söz kime ait, beste kime, ve gerçek Mihriban kimdi?

Mihriban kime ait?

Şiiri, Kahramanmaraşlı şair Abdurrahim Karakoç’a aittir. Karakoç 1932’de doğdu, 2012’de vefat etti. Besteyi ise Musa Eroğlu yaptı; şiiri saza döken ve halka mal eden isim odur.

Bu ayrım kayıt altındadır, tartışmalı değildir. Sazname bu künyeyi daha önce de vurgulamıştı: Mahzuni Şerif üzerine yazımızda da belirttiğimiz gibi, şiir ile beste sahibini ayırmak dijital kataloglarda ve dinleyici hafızasında sık karışan bir noktadır. Mihriban da bu karışıklığın en bilinen örneklerinden biridir. Aynı söz ve icra karışıklığı Mühür Gözlüm’de de görülür; sözü Âşık Ali İzzet Özkan’a, en bilinen icrası Neşet Ertaş’a aittir.

Mihriban türkü mü, şiir mi?

Tam anlamıyla ikisi birden değildir. Türkü tanımı gereği anonim ve sözlü gelenekle yayılan bir eserdir; Mihriban’ın ise hem söz hem beste sahibi bellidir. Bu yüzden söz ve müzik teorisi açısından bestelenmiş bir halk şiiridir.

Ama halkın ona verdiği karşılık, tam bir türkü sevgisidir. Milyonlarca kişi tarafından benimsenmiş, düğünden meyhaneye her yerde söylenmiştir. Bu yüzden gündelik dilde “türkü” olarak anılır, aynı Neşet Ertaş’ın kendi bestelerinin zamanla türküleşmesi gibi.

Gerçek Mihriban kimdi?

İnternette geniş yayılan bir anlatı var: Karakoç’un köyüne düğün için gelen sarı saçlı bir kız, ilk görüşte aşk, yıllar sonra yazılan şiir. Bu anlatı popüler ama doğrulanmamıştır.

Karakoç’un yeğeni Oğuz Karakoç, bir röportajında bu hikayelerin gerçek olmadığını açıkça söylemiştir. Kızın adının gerçekten Mihriban olup olmadığını, saçlarının sarı olup olmadığını ailenin bile bilmediğini belirtmiştir. Karakoç, sevdiği kişinin kimliğini ömrü boyunca hiç açıklamamış, mektuplaşmalarını yerel gazetelere gönderdiği şiirler üzerinden sürdürmüştür.

Burada iki farklı kayıt katmanı var. Rivayet: köydeki düğün, sarı saçlar, birebir aktarılan bir aşk hikayesi. Belge ve yakın tanıklık: ailenin kendisinin bu ayrıntıları doğrulamaması, Karakoç’un adı hiç açıklamaması. Sazname ikisini aynı cümlede eritmez.

Kaç tane Mihriban şiiri var?

İki tane. Birincisi bilinen “Mihriban” şiiridir. İkincisi “Unutursun Mihriban’ım” adını taşır ve Mihriban’ın Karakoç’a yazdığı “unutmak kolay değil” cümlesine bir cevap niteliğindedir. İki şiir de Karakoç’a aittir ve ikisini de Musa Eroğlu bestelemiştir. Popüler kültürde sık sık birbirine karıştırılırlar; dinleyici çoğu zaman ikisini tek bir eser sanır.

Rivayet ve belge

Belge: Şiirin sahibi Abdurrahim Karakoç, bestenin sahibi Musa Eroğlu’dur. İki ayrı Mihriban şiiri vardır. Karakoç 1932-2012 yılları arasında yaşamıştır.

Rivayet: Şiirin ilham kaynağı olan kişinin gerçek kimliği, adı ve saç rengi dahil, hiçbir zaman doğrulanmamıştır. İnternette dolaşan köy düğünü hikayesi, Karakoç’un ailesi tarafından yalanlanmıştır.

Mihriban’ın künyesi belgeyle nettir, ama her türkünün sahibi bu kadar kolay bulunmaz. Sözü iki ayrı ozana atfedilen Mecnunum Leyla’mı Gördüm ve mahlas karışıklığı yüzünden Kul Himmet ile Pir Sultan arasında gidip gelen Gafil Gezme Şaşkın, aynı “kime ait” sorusunun daha çetrefilli örnekleridir.

Mihriban’ın gücü tam da bu belirsizlikte durur. Herkes kendi hayatındaki bir “Mihriban”ı bu şiirde bulur. Bu türkünün de arasında yer aldığı diğer türkü hikâyeleri için arşive göz atabilirsiniz.

—Hakan, SazName.com Kurucusu