Türkü Sözleri
Gezgin Dizeler
Bir dize bazen bir türküden ötekine, bir yöreden başka bir yöreye geçer. Bu sayfada Sazname arşivindeki türküler arasında aynen ya da tek bir kelime farkıyla tekrar eden dizeler yer alır. Karşılaştırma büyük küçük harf, şapka ve noktalama farklarını, ayrıca parantez içindeki ara sözleri yok sayar.
Her eşleşme elle kontrol edildikten sonra yayımlanır. Ortak bir dize, iki türkünün aynı kökten geldiğini tek başına göstermez: ozanlık geleneğinde kalıp dizeler yöreden yöreye taşınır. Her türkünün kaynağı kendi sayfasındaki kaynak notunda yazılıdır.
Türküden türküye dolaşan dizeler
40 dize · 59 türkü · 35 yöre
Yöre sayısına Anadolu, Orta Anadolu ve Doğu Anadolu gibi genel bölge adları katılmaz.
-
“Benim gönlüm sana düştü”
- Bir Ok Attım Vızıladı · Kırşehir · TRT 423
- Bir Taş Attım Çaya Düştü · Elazığ · TRT 979
- Püskül Pencereden Uçtu · Edirne · TRT 1117
-
“Herkes sevdiğine böyle mi yanar”
Tek kelime farkla
- Üç Çınar Altında Lambalar Yanar · Rumeli · TRT 4081
- Yüksek Minarede Kandiller Yanar · Elazığ · TRT 2425
- Telgrafın Tellerine Kuşlar mı Konar · İstanbul · TRT 2970 “Herkes sevdiğine böyle mi yapar”
-
“Bu dert beni iflah etmez öldürür”
Tek kelime farkla
- Kar mı Yağmış Şu Harput'un Başına · Elazığ · TRT 2724
- Suya Gider Su Testisi Elinde · Çankırı · TRT 806
- Bir Kara Kaş Bir Kara Göz Sende Var (Harput Mayası) · Elazığ · TRT 101 “Bu dert beni iflah etmez paralar”
-
“Her yüze güleni dost olur sanma”
Sivas semahı (TRT 1452), bu dizeyi Dadaloğlu'na bağlanan “Yürü yiğit yürü” koşmasındaki dörtlükle birlikte küçük farklarla söyler; TRT kaydı semahı anonim sayar. Dize, Şah Hatayî'ye bağlanan Erzincan türküsünde de geçer.
- Gönül Ne Gezersin Seyran Yerinde · Erzincan · TRT 4005
- Yüce Dağ Başında Bir Kuş Uçurdum · Sivas · TRT 1452
- Yürü Yiğit Yürü Yol İle Yürü · Anadolu
-
“Al yazmam dalda kaldı”
- Al Yazmam Dalda Kaldı · Muğla · TRT 2444
- Şu Dağlar Olmasaydı · Isparta · TRT 2829
-
“Aman Ayşe'm yaman Ayşe'm / Dağlar başı duman Ayşe'm”
- Gelin Ayşe (Koyun Gelir Yata Yata) · Gaziantep · TRT 605
- Türkmen Kızı (Yayık Yayar) · Mersin · TRT 3971
-
“Bana yardan geç derler”
- Dere Geliyor Dere · Tokat · TRT 876
- Kırda Erik Ağacı · Sinop · TRT 2847
-
“Başım alır diyar diyar gezerim”
Tek kelime farkla
- Bir Kara Kaş Bir Kara Göz Sende Var (Harput Mayası) · Elazığ · TRT 101
- Ceylan Gözlerine Kurban Olduğum · Erzurum “Başım alır diyar diyar giderim”
-
“Ben kul oldum yane yane”
- Evlerinin Önü Handır · Rumeli · TRT 4102
- Evlerinin Önü Yonca (Döne Püskül) · Bayburt · TRT 3304
-
“Bir dalda iki kiraz / Biri al biri beyaz”
- Bir Dalda İki Kiraz · İstanbul · TRT 2848
- Kaynar Kazan Taşmaz mı · Bilecik · TRT 2951
-
“Bir daş attım çaya düştü”
Tek kelime farkla
- Aman Avcı Vurma Beni · Iğdır · TRT 929
- Bir Taş Attım Çaya Düştü · Elazığ · TRT 979 “Bir taş attım çaya düştü”
-
“Bir gemim var salıverdim engine”
- Bir Gemim Var Salıverdim Engine · Edirne · TRT 3986
- Evlerine Varamadım Gazelden · Sakarya · TRT 1027
-
“Bir omuzdan bir omuza saçları”
- Edirne'nin Köprüsü Taştan Kaldırım · Kırklareli · TRT 1844
- Meşeli Dağlar Meşeli · Bursa · TRT 3348
-
“Bir yârin aklını kandıramadım”
- Aşağıdan Gelir Aldıramadım · Gümüşhane · TRT 174
- Yüce Dağ Başında Yanar Bir Işık · Sivas · TRT 3102
-
“Bu yıl benden kaçıyor”
- Ben Giderim Batum'a · Sinop · TRT 1371
- Elinde Süt Küleği · Kayseri · TRT 4323
-
“Eğil bir yol öpeyim”
- Kara Duta Yaslandım · Sivas · TRT 116
- Su Sızıyor Sızıyor · Ankara · TRT 816
-
“Ey su yolu su yolu”
- Ey Su Yolu Su Yolu · Uşak · TRT 1005
- Testi Doldurdum Çaydan · Antalya · TRT 1177
-
“Gül açılır yaz olur”
Aynı açılış
- Dere Boyu Saz Olur · Adıyaman · TRT 2858
- Süpürgesi Yoncadan · Erzincan · TRT 2265 “Gül açılır yaz olur of”
-
“Kadir Mevlam senden bir dileğim var”
Aynı açılış, iki ayrı şiir: Adana kaydı Karacaoğlan'a bağlanır, Erzincan deyişi ikinci dizeden başlayarak başka bir yoldan gider.
- Kadir Mevlam Senden Bir Dileğim Var · Adana · TRT 1868
- Kadir Mevlam Senden Bir Dileğim Var (Erzincan) · TRT 4438
-
“Nesine de yavrum nesine / Sigara da koymuş fesine”
- Kayalar Yarılmasın · Nevşehir · TRT 1709
- Mor Koyun Meler Gelir · Ankara · TRT 1782
-
“Veren alır tatlı canı”
Şah Hatayî'ye ve Karacaoğlan'a bağlanan iki şiirin mahlas dörtlüğünde geçer.
- Güzel Gel Beri Gel Beri · Malatya · TRT 194
- Yeşil Başlı Gövel Ördek · Çukurova
-
“Yeşil baş ördek olsam”
- Hey Onbeşli · Tokat · TRT 1616
- Yeşil İpek Bükene · Karabük · TRT 2361
-
“Yüksek minarede kandiller yanar / Kandilin şavkına bülbüller konar”
- Ahlat'ın Altında Küçük İskele · Bitlis · TRT 4147
- Yüksek Minarede Kandiller Yanar · Elazığ · TRT 2425
-
“Yüksek minareden attım kendimi”
- Ahlat'ın Altında Küçük İskele · Bitlis · TRT 4147
- Kalkar Kalkar Gül Yastığa Dayanır · Karaman · TRT 4458
-
“Bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır / Bugün posta günü canım sıkılır / Ellerin mektubu gelmiş okunur / Benim yüreğime hançer sokulur”
- Bir Of Çeksem Karşıki Dağlar Yıkılır · Orta Anadolu · TRT 208
- Kar mı Yağmış Şu Harput'un Başına · Elazığ · TRT 2724 “Bir ah çeksem karşıki dağlar yıkılır / Bugün posta günü canım sıkılır / Ellerin mektubu gelmiş okunur / Benim yüreğime hançer sokulur”
-
“Etrafında lale sümbül bağ olsun”
Tek kelime farkla
- Mezarımı Kızlar Kazsın · Rumeli · TRT 2863
- Sultan Süleyman'a Kalmayan Dünya · Orta Anadolu · TRT 452 “Etrafında lale sümbül bağ olsam”
-
“Gayet güzel olsa yiğidin yari”
- Yayla Yollarında Göç Kater Kater · Mersin · TRT 2358
- Yürü Yiğit Yürü Yol İle Yürü · Anadolu
-
“Gece gündüz hayaline döndüğüm”
- Gece Gündüz Hayaline Döndüğüm (Hacı Bektaş) · Anadolu
- Siyah Perçemlerin Gonca Yüzlerin · Tunceli · TRT 606
-
“Göz göz olmuş sinemdeki yaralar”
Tek kelime farkla
- Bir Kara Kaş Bir Kara Göz Sende Var (Harput Mayası) · Elazığ · TRT 101
- Yaz Gelip te Beş Ayları Doğunca · Anadolu “Göz göz oldu sinemdeki yaralar”
-
“Gündüz hayalimde gece düşümde”
Bu dize, Pir Sultan Abdal'a ve Karacaoğlan'a bağlanan iki ayrı şiirde geçer.
- Bir Güzelin Aşığıyım Erenler · Sivas
- Neyneyim Dünyanın Ziynet Olduğunu · Orta Anadolu · TRT 3055
-
“Yürü güzel yürü yolundan kalma … Yiğidin alnına yazılan gelir”
- Yüce Dağ Başında Bir Kuş Uçurdum · Sivas · TRT 1452
- Yürü Yiğit Yürü Yol İle Yürü · Anadolu “Yürü yiğit yürü yolundan kalma … Yiğidin alnına yazılan gelir”
-
“Gözlerimden kanlı yaşlar dökerim”
- Bunca Demdir Hasretliğin Çekerim · Anadolu
- Hemen Mevlâ ile Sana Dayandım · Anadolu
Aynı türkünün başka kayıtları
Aynı türkünün ayrı ayrı derlenmiş kayıtları; çoğu farklı yörelerden. Oran, kısa olan kayıttaki dizelerden kaçının ötekinde de aynen ya da tek kelime farkla geçtiğini gösterir.
-
Gelmiş İken Bir Habercik Sorayım · Sivas
Kalksın Ev Sahibi Semah Eylesin · Eskişehir · TRT 4482
Ortak dize: 4/8
Sivas'ta Pir Sultan Abdal'a bağlanan Yıldız Dağı deyişinin iki dörtlüğü Eskişehir semahında (TRT 4482) da söylenir; TRT kaydı semahı anonim sayar.
-
Akıl Gel Beri Gel Beri · Sivas · TRT 2110
Güzel Gel Beri Gel Beri · Malatya · TRT 194
Ortak dize: 4/11
Şah Hatayî'ye bağlanan aynı deyiş: Sivas'ta deyiş (TRT 2110), Malatya'da kırık hava (TRT 194) olarak kayıtlı.
-
Alçakta Yüksekte · Sivas
Dost Elinden Gelen Turnalar · Sivas · TRT 4883
Ortak dize: 2/16
İki kayıt da Sivas'tan ve Pir Sultan Abdal'a bağlanır; “dert beni” ayağını ve iki dizeyi paylaşır.