Yedi Ulu Ozan Kimdir, Kimlerdir?

  • Yedi Ulu Ozan
  • Alevi-Bektaşi
  • ozan geleneği
Cem erkânında saz eşliğinde okunan deyişler, Yedi Ulu Ozan geleneği

Yedi Ulu Ozan, Alevi-Bektaşi geleneğinde en büyük yedi ozan olarak anılan, deyişleri yüzyıllardır cem erkânında okunan şairlerdir. Farklı yüzyıllarda, farklı yörelerde yaşadılar; sözleri aynı erkânda, aynı sazın telinde buluştu.

Bu yedi ad, sözlü geleneğin omurgasını kurar. Bir deyiş cemde yankılandığında, çoğu zaman kaynağında bu yedi isimden biri durur.

Yedi Ulu Ozan kimlerdir?

Yedi Ulu Ozan; Seyyid Nesimî, Şah Hatayî, Fuzûlî, Pir Sultan Abdal, Kul Himmet, Yemînî ve Virânî’dir.

Kaynaklar bu yediyi yan yana anar. Her biri ayrı bir yüzyılın, ayrı bir coğrafyanın sesidir; ortak yanları, deyişlerinin gelenek içinde en yüksek saygıyı görmesidir.

Yedi Ulu Ozan ne demek?

“Ulu ozan,” geleneğin yol gösterici saydığı, sözü en yükseğe konan şair demektir.

Cemde okunan deyiş ve nefesler büyük ölçüde bu yedi adın eserlerinden beslenir. “Ulu” burada büyüklük ve saygınlık anlamı taşır; bu ozanların sözü, bir şiirden öte, yola dair bir söz kabul edilir.

Seyyid Nesimî

  1. yüzyılın sonunda yaşayan, Hurufî inancına bağlı ozandır. Rivayete göre inancından dönmediği için Halep’te derisi yüzülerek idam edildi. Seyyid Nesimî sayfası →

Şah Hatayî

Safevî Devleti’nin kurucusu Şah İsmail’in mahlasıdır. Deyişlerinde geçen “Şah” çağrısı, Anadolu cem geleneğine derinden yerleşti. Şah Hatayî sayfası →

Fuzûlî

  1. yüzyılın büyük şairidir. Kerbela’yı anlatan mersiyeleri ve tasavvuf sevgisiyle Alevi-Bektaşi geleneğinde de ulu sayıldı. Fuzûlî sayfası →

Pir Sultan Abdal

  1. yüzyılda Sivas’ta yaşadı, Hızır Paşa’nın valiliği döneminde asılarak idam edildi. Direnişin ve deyişin simgesi olarak anılır. Pir Sultan Abdal sayfası → Hikâyesinin ayrıntısı için: Pir Sultan Abdal’ı kim astırdı?

Kul Himmet

  1. yüzyılda Tokat yöresinde yaşayan ozandır. Pir Sultan’la aynı çağın sesi sayılır; deyişleri cem geleneğinde geniş yer tutar. Kul Himmet sayfası →

Yemînî

Hurufî geleneğe bağlı, “Fazîletnâme” adlı eseriyle bilinen ozandır. Ehl-i Beyt sevgisini uzun manzum eserlerde işledi. Yemînî sayfası →

Virânî

Bektaşî geleneğinin derin tasavvuf sesidir. “Virânî Abdal” olarak anılır; nefesleri tekke ve cem geleneğinde okunur. Virânî sayfası →

Deyişleri bugün nerede yaşıyor?

Yedi Ulu Ozan’ın deyişleri, yüzyıllardır cem erkânında saz eşliğinde okunur ve kuşaktan kuşağa taşınır.

Sazname’de bu deyişlerin metinlerini, doğrulanmış kaynaklarıyla birlikte topluyoruz. Şimdilik en geniş bölük Pir Sultan Abdal’ındır; Pir Sultan Abdal’ın deyişleri sayfasında okunabilir. Koleksiyon büyüdükçe öteki ulu ozanların sözleri de Türküler bölümüne ekleniyor.

Saz hiç susmadı. Söz hiç kaybolmadı. Bu yedi ad, o sesin en eski halkalarıdır.

—Hakan, SazName.com Kurucusu